1. Đặc điểm tình hình

a) Thuận lợi

Được sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp lãnh đạo trong công tác tổ chức ôn thi tốt nghiệp THPT. Các bộ phận chức năng, tổ chuyên môn, Ban đại diện cha mẹ học sinh tạo mọi điều kiện thuận lợi, nhất quán cao công tác này nhằm hướng tới cải thiện điểm trung bình các môn tốt nghiệp của trường nói chung và môn Địa lí nói riêng.

Cơ sở vật chất ngày càng hoàn thiện, khang trang đảm bảo cho quá trình dạy và học cũng như ôn thi tốt nghiệp THPT: các phòng học mới xây dựng đều được trang bị TV phục vụ cho quá trình ôn thi; phần mềm K12Online được nhà trường mua hàng năm để giáo viên có thể vừa ôn thi bằng hình thức trực tiếp, vừa tăng cường củng cố, nâng cao bằng hình thức trực tuyến.

Phân loại học sinh, xếp lớp học trên cơ sở nguyện vọng đăng ký bài thi tổ hợp tốt nghiệp từ lớp 11 và thay đổi nguyện vọng (nếu có) ngay từ đầu năm học lớp 12.

Tổ chức các kì thi thử cấp trường để học sinh biết được khả năng của mình, giáo viên kịp thời điều chỉnh phương pháp ôn thi hiệu quả hơn. Khen thưởng kịp thời các giáo viên có thành tích cao trong kì thi tốt nghiệp THPT.

Bộ môn Địa lí có 07 giáo viên, trong đó 05 giáo viên đạt danh hiệu: Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh. Giáo viên tham gia ôn thi tốt nghiệp có kinh nghiệm, trình độ chuyên môn, tâm huyết và nhiệt tình với học sinh.

Có sự phối hợp thường xuyên giữa GVCN với GVBM và gia đình học sinh để động viên, khích lệ cũng như nhắc nhở các em trong quá trình ôn thi.

Phần lớn gia đình học sinh đều quan tâm, giúp đỡ và phối hợp với nhà trường để tạo điều kiện cho học sinh ôn thi một cách tốt nhất.

Nhiều HS lựa chọn bài thi Khoa học xã hội (KHXH) để sử dụng kết quả xét tuyển vào các trường cao đẳng, đại học. Đại bộ phận học sinh của trường chăm ngoan, có ý thức vươn lên trong học tập.

b) Khó khăn, hạn chế

Phần lớn học sinh chọn tổ hợp KHXH có học lực trung bình, yếu, chủ yếu sử dụng kết quả để xét tốt nghiệp THPT nên mục tiêu phấn đấu cũng như sự quyết tâm học tập không cao.

Đề thi các môn tốt nghiệp ngày càng có sự phân hoá cao. Riêng môn Địa lí là thuộc bài thi tổ hợp nên không ưu tiên về số tiết ôn thi, HS chưa toàn tâm toàn ý.

2. Những giải pháp và kết quả đạt được

a) Giải pháp

Biên chế lớp học và phân công giáo viên giảng dạy.

Nhằm đạt kết quả cao các môn tốt nghiệp nói chung, môn Địa lí nói riêng nhà trường thực hiện biên chế lớp học phân hoá theo năng lực và nguyện vọng của HS từ năm học lớp 11. Để HS có những lựa chọn các môn thi tốt nghiệp phù hợp nhất với năng lực và định hướng lựa chọn nghề nghiệp, lãnh đạo trường tổ chức tư vấn, hướng dẫn HS đăng ký bài thi tổ hợp cuối năm học lớp 10 và có thể thay đổi cuối năm học lớp 11. Năm học 2023-2024, trường THPT Cái Nước có 6 lớp 12 chọn bài thi tổ hợp KHXH để xét tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào các trường cao đẳng, đại học. Điểm khác biệt so với những năm học trước, biên chế lớp 12 có 2 lớp với hai đối tượng HS rất chênh lệch về năng lực học tập (nhóm học sinh giỏi nhất và nhóm học sinh yếu nhất).

Trên cơ sở biên chế lớp, lãnh đạo trường phối hợp với tổ chuyên môn phân tích, đánh giá năng lực từng giáo viên, ưu tiên những giáo viên có kết quả tốt nghiệp năm 2023 cao (giáo viên chất lượng) đảm nhận dạy các lớp có chênh lệch lớn về năng lực học tập. Điều này giúp cho trường không phải mở lớp để giáo viên chất lượng phụ đạo cho HS yếu kém như những năm học trước. Giải pháp này có thể giúp các trường nhiều giáo viên nhưng biên chế lớp 12 ít giải được bài toán khó là “Giáo viên giỏi phân công dạy lớp giỏi hay lớp dỡ?” vì cả HS giỏi và HS yếu kém đều cần được học giáo viên chất lượng. Ngoài ra, lãnh đạo trường còn rất chú trọng việc cân đối chất lượng giáo viên giữa các môn học, kinh nghiệm giảng dạy… ở các lớp, nhất là các môn thi tốt nghiệp.

Xây dựng kế hoạch ôn thi tốt nghiệp hợp lí, phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường. Đầu năm học, lãnh đạo trường đã xây dựng Kế hoạch ôn thi tốt nghiệp với số tiết dạy ở từng môn, từng lớp, từng giai đoạn hợp lí. Riêng môn Địa lí ở trường THPT Cái Nước được bố trí 2-3 tiết/tuần tuỳ theo đặc điểm từng lớp và tăng tốc 4-5 tiết/tuần ở những tuần trước khi thi tốt nghiệp (khoảng 3 tuần). Ngoài ra, lãnh đạo trường còn lập kế hoạch hội thảo chuyên môn, chuyên đề của năm học nhất là hội thảo bàn về giải pháp nâng cao kết quả ôn thi tốt nghiệp THPT ở các môn học; tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm, tìm nguyên nhân, giải pháp khắc phục hạn chế sau các đợt kiểm tra định kỳ, thi thử tốt nghiệp và kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Xây dựng Kế hoạch thi thử tốt nghiệp THPT. Thời gian tổ chức mỗi đợt thi thử linh hoạt, phù hợp với dung lượng kiến thức của học sinh. Đề thi thử bám sát đề minh hoạ của Bộ GD&ĐT để giúp học sinh làm quen được với dạng đề thi. Việc coi thi, chấm thi thử thực hiện nghiêm túc. Sau mỗi lần thi phải thực hiện phân tích, đánh giá, rút kinh nghiệm để cả giáo viên và học sinh có những giải pháp hiệu quả tốt hơn.

Phát huy cao độ vai trò của tổ chuyên môn trong giảng dạy và ôn thi tốt nghiệp THPT. Dựa trên những kế hoạch của nhà trường, tổ chuyên môn xây dựng các Kế hoạch giáo dục năm học; Kế hoạch ôn thi tốt nghiệp và bồi dưỡng học sinh yếu kém; Kế hoạch thảo luận, chuyên đề của năm học… Ngoài việc xây dựng các kế hoạch chuyên môn theo yêu cầu cho năm học, trong những năm học qua bộ môn Địa lí thuộc tổ Địa lí - Giáo dục thể chất - Giáo dục QP&AN của trường đã xây dựng Kế hoạch thảo luận chuyên môn cho các buổi sinh hoạt chuyên môn theo quy định. Các buổi sinh hoạt chuyên môn, ngoài việc tổ chức theo hướng nghiên cứu bài học tổ còn ưu tiên thảo luận các vấn đề liên quan công tác ôn thi tốt nghiệp môn Địa lí như Xây dựng câu hỏi trắc nghiệm ôn thi tốt nghiệp các trang Atlat Địa lí Việt Nam; Xây dựng câu hỏi trắc nghiệm ôn thi tốt nghiệp rèn luyện kỹ năng xác định dạng biểu đồ, nhận xét biểu đồ, bảng số liệu; Phân tích đề minh hoạ tốt nghiệp THPT… điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực chuyên môn mà còn tạo ra nguồn học liệu, ngân hàng câu hỏi phục vụ cho ôn thi tốt nghiệp tại trường.

Tổ chuyên môn xây dựng Phân phối chương trình ôn thi tốt nghiệp năm học hợp lí, phù hợp với đặc điểm từng lớp; xây dựng Bản đặc tả và ma trận đề kiểm tra định kỳ cho cả năm học, ra đề kiểm tra bám sát với cấu trúc đề thi tốt nghiệp môn Địa lí những năm học trước và đề tốt nghiệp minh hoạ các năm. Điều này giúp cho giáo viên trong tổ chuyên môn có những định hướng đúng đắn, kịp thời khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong quá trình ôn thi tốt nghiệp.

Tổ chuyên môn tổ chức cho giáo viên phân tích ma trận đề minh hoạ tốt nghiệp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiến hành biên soạn 15 đề thi thử bám sát với đề minh hoạ. Quy trình ra đề thi thử được thực hiện như sau:

+ Tổ trưởng (nhóm trưởng) phân công giáo viên ra câu hỏi theo từng chủ đề.

+ Họp tổ chuyên môn thảo luận phản biện, điều chỉnh cần thiết.

+ Tổ trưởng chuyên môn hoặc giáo viên được phân công tổng hợp biên soạn thành các đề hoàn chỉnh.

+ Sử dụng một số đề đã biên soạn làm đề thi thử cấp trường, các đề còn lại chuyển cho giáo viên ôn thi.

- Giáo viên môn học tích cực, chủ đạo trong công tác ôn thi tốt nghiệp.

Rèn luyện cho học sinh những kĩ năng cần thiết trong sử dụng các công cụ Địa lí như bảng số liệu, biểu đồ; khả năng thực hiện một số tính toán đơn giản; kỹ năng làm các câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn ở các cấp độ tư duy khác nhau.

Tạo được hứng thú cũng như sự yêu thích của học sinh đối với môn học, trong ôn thi tốt nghiệp. Để khích lệ, động viên học sinh trong lúc ôn thi, làm đề bằng cách tặng quà/phần thưởng bằng hình thức “Quà cho người cao nhất”...

GV phải thật sự nhiệt tình, theo dõi, bám sát quá trình học tập của học sinh, phát hiện những khó khăn để kịp thời điều chỉnh, giúp đỡ. Hiểu được tâm lí học sinh, chia sẻ, động viên kịp thời. Đây là một trong những điều quan trọng trong quá trình ôn tập. Khi giáo viên hiểu được học sinh sẽ dễ dàng hướng dẫn cũng như học sinh có thể thấy thoải mái nhẹ nhàng trong quá trình làm bài.

Thường xuyên kết hợp ôn thi trực tiếp với tăng cường củng cố, nâng cao bằng hình thức trực tuyến qua phần mềm K12Online. Giáo viên biên soạn đề cũng như câu hỏi để học sinh làm bài. Đây là một trong những kênh có thể giúp học sinh tự ôn tập và đánh giá khả năng của mình. Khi giảng dạy cần chú ý phân loại, chia đối tượng HS theo từng nhóm để dễ uốn nắn, rèn luyện; kịp thời phát hiện và khắc phục những lỗi thường mắc phải của học sinh.

Thường xuyên trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp trong tổ để học hỏi thêm kinh nghiệm giảng dạy cũng như quá trình ôn tập cho học sinh.

b) Kết quả đạt được

Năm học 2022-2023 trường THPT Cái Nước có 273 học sinh đăng ký dự thi bài thi tổ hợp KHXH được biên chế thành 7 lớp có 262/273 học sinh đạt từ 5,0 điểm trở lên, trong đó có 25/273 bài thi môn Địa lí từ điểm 8,0 trở lên.

Năm học 2023-2024 trường THPT Cái Nước có 267 học sinh đăng ký dự thi bài thi tổ hợp KHXH được biên chế thành 6 lớp có 266/267 học sinh đạt từ 5,0 điểm trở lên, trong đó có 152/267 bài thi môn Địa lí từ điểm 8,0 trở lên; có 01 học sinh đạt điểm 10.

Kết quả tốt nghiệp môn Địa lí năm 2023 và năm 2024

c) Đánh giá chung

- Ưu điểm:

Kết quả điểm trung bình thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí ở các năm nhìn chung cao hơn so với mức điểm bình quân của cả nước và của tỉnh; điểm thi năm sau cao hơn năm trước. Số lượng học sinh đạt từ 8,0 điểm trở lên tăng đáng kể. Số lượng học sinh dưới 5,0 điểm giảm đi nhiều.

Chất lượng môn Địa lí của học sinh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT qua các năm có sự thay đổi đáng kể. Điểm bình quân tăng từ 6,65 (năm 2023) lên 7,98 (năm 2024); tất cả giáo viên dạy các lớp tốt nghiệp môn Địa lí đều vượt tỉ lệ trung bình trở lên và điểm bình quân của tỉnh Cà Mau và cả nước. Kết quả này góp phần quan trọng nâng cao chất lượng chung của nhà trường.

- Hạn chế:

Số lượng đạt điểm giỏi chưa thật sự nhiều; điểm các lớp (giữa các giáo viên dạy) còn có sự chênh lệch lớn.

Vẫn còn học sinh chưa thật sự tập trung trong quá trình học cũng như ôn thi tốt nghiệp THPT.

- Nguyên nhân hạn chế:

Phần lớn học sinh chọn bài thi tổ hợp KHXH nói chung và bài thi môn Địa lí nói riêng là những lớp có học lực trung bình. Đa phần học sinh có nguyện vọng sử dụng điểm thi để xét tốt nghiệp THPT, học sinh có nguyện vọng dùng điểm thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển sinh vào đại học, cao đẳng còn ít nên chưa thật quyết tâm trong kì thi.

Năng lực, kinh nghiệm chuyên môn của giáo viên còn có sự chênh lệch. Một số chưa phân hóa được học sinh nên việc phân phối thời gian để rèn luyện kiến thức ở các cấp độ nhận thức chưa thích hợp dẫn đến không phát huy được tối đa khả năng của học sinh.

Giáo viên chưa khai thác triệt để thời gian học tập trên lớp và thời gian tự học ở nhà của học sinh. Giáo viên chưa tìm hiểu kỹ tâm tư, nguyện vọng của học sinh để có biện pháp giáo dục và giảng dạy phù hợp; chưa tận dụng hết những phương tiện, hình thức dạy để đạt kết quả cao.

3. Giải pháp thực hiện để nâng cao chất lượng điểm trung bình thi THPT năm 2025 và những năm tiếp theo

Tiếp tục phân loại đối tượng học sinh ngay từ đầu năm học để có định hướng trong quá trình giảng dạy cũng như ôn tốt nghiệp.

Phân tích kĩ cấu trúc của đề tham khảo để định hướng nội dung hướng dẫn học sinh học và ôn tập. Chú trọng những nội dung học sinh có thể lấy điểm ngay từ đầu năm học.

Tuyên truyền cho học sinh hiểu rõ phương án thi, trang bị nhận thức đúng đắn và giúp các em chủ động hơn trong học tập.

Biên soạn đề kiểm tra, thi cử theo đề tham khảo đã công bố của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tăng cường kết hợp vừa dạy trực tiếp với trực tuyến hệ thống K12Online giúp học sinh có thể củng cố lại kiến thức, tự học ở nhà.

Phối hợp nhiều lực lượng để ôn thi tốt nghiệp như lãnh đạo trường, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên môn học, gia đình để quản lí thật chặt sĩ số học sinh trong quá trình học tập cũng như ôn tốt nghiệp, kịp thời giáo dục cũng như định hướng đúng đắn cho học sinh.

Thường xuyên cho học sinh làm các đề thi thử tại lớp để học sinh biết khả năng của bản thân ở đâu đồng thời giáo viên có thể điều chỉnh phương pháp dạy cho phù hợp hơn.

4. Đề xuất, kiến nghị

- Tiếp tục duy trì thi thử ở nhà trường để học sinh có nhiều cơ hội tiếp xúc với đề thi cũng như quá trình làm bài trong phòng thi.

- Tổ chức các buổi thảo luận, trao đổi kinh nghiệm ôn thi Tốt nghiệp THPT để giáo viên có cơ hội học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

- Cần có những hình thức khen thưởng kịp thời đối với giáo viên đạt thành tích cao. Qua đó, động viên, khích lệ kịp thời tinh thần giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy./.

                                                                                                                                                                                                                           (Nguồn: Trường THPT Cái Nước)