Trưởng thành – hai tiếng ấy sao mà áp lực và mông lung đến thế, bởi nó buộc người ta phải tự tay vẽ nên ngã rẽ cho chính mình. Giữa âm thanh ồn ã của cơn mưa dội vào mái hiên, dòng suy tưởng bất giác cuốn tôi trôi dạt về buổi tối hôm ấy, mường tượng lại từng ánh mắt, từng tiếng thở dài trong cuộc trò chuyện đầy trăn trở giữa tôi và mẹ. Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra mình không còn là một đứa trẻ vô lo, khi đứng trước bản lề định mệnh. Cũng từ đó mà trong tôi dấy lên một câu hỏi đầy trăn trở: Liệu tôi nên tiếp tục chen chân vào giảng đường đại học bao la, hay sớm gác lại bút nghiên để đi làm công ăn lương, bươn chải giữa dòng đời nhọc nhằn để đổi lấy những đồng tiền mưu sinh chật vật?

     Ngoảnh đầu nhìn lại chặng đường đã qua, tôi không khỏi luyến tiếc những ngày tháng mới bước chân vào cánh cổng trường cấp ba. Khi ấy, tôi là một đứa trẻ lớp 10 rồi đến lớp 11 đầy ngây ngô, thản nhiên sống và tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc ngọt ngào của tuổi học trò. Thế giới lúc bấy giờ trong mắt tôi thật nhỏ bé và bình yên, chỉ gói gọn bằng con đường nhựa dẫn đến trường, bằng những buổi là cà cùng bạn bè ở những quán ăn vặt, và bằng tiếng cười giòn tan, vô tư bởi những trò đùa vô tri trong lớp. Ngày ấy, đối với tôi tương lai là một khái niệm gì đó rất xa xôi, mờ ảo, còn hai chữ “nghề nghiệp” hay “mưu sinh” chưa bao giờ xuất hiện trong những suy nghĩ của tôi. Tôi đã từng nghĩ cuộc đời này cứ êm đềm trôi qua như thế, bản thân cứ việc lớn lên dưới bóng mát chở che của gia đình mà chẳng cần phải đánh đổi bất cứ điều gì. Nhưng quy luật của thời gian vốn dĩ rất tàn nhẫn, nó chẳng chờ đợi một ai và cũng chẳng nể tình sự ngây thơ của bất kỳ đứa trẻ nào. Khi hết năm học lớp 11 và chuẩn bị bước chân vào lớp 12 tôi chợt tỉnh giấc giữa thực tại và nhận ra mình đã đi đến chặng cuối của con đường học trò. Sự sợ hãi và lo lắng ập đến như một cơn bão bất ngờ, cuốn phăng đi tất cả sự tự tin vốn có. Khi nạm nè xung quanh tôi bắt đầu xốn xao, nhốn nháo bàn luận về việc đặt nguyện vọng, trường đại học, tôi bắt đầu bị bủa vây bởi những câu hỏi cân não về việc định hướng tương lai, về trường này ngành nọ, nhưng khốn khổ thay, đáp lại những câu hỏi ấy chỉ là một khoảng không trống rỗng, vô định đến rợn ngời. Tôi tự nhìn lại cuộc đời mình , nhìn về tương lai phía trước và chợt nhận ra chẳng thấy một lối đi nào rõ ràng dành cho tôi, trái lại chỉ có một màn sương mù dày đặc của sự mông lung và bất lực.

     Sự trống rỗng và sợ hãi ấy không phải tự nhiên mà có, nó bắt rễ sâu xa từ chính mảnh đất nơi tôi sinh ra và lớn lên. Tôi sinh ra tại vùng đất Đầm Dơi – cái tên nghe sao mà xa xôi, hẻo lánh và đượm buồn. Đây là vùng đất tận cùng của tổ quốc, nơi mà mảng màu chủ đạo của cuộc sống được dệt nên từ những rặng đước, rặng vẹt quanh năm ngập trong nước mặn, và từ những cơ cực khó nhọc của những người nông dân, ngư dân tần tảo. Ở cái xứ sở này, con người ta muốn sống thì phải bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, phải đánh cược cả mồ hôi và nước mắt vào những vụ tôm đầy rủi ro, làm thuê đầy nặng nhọc. Chính cái nghèo, cái khó hiện hữu trong từng nếp nhà, từng khuôn mặt hằn sâu nếp nhăn của những người lớn xung quanh đã vô tình nhen nhóm trong lòng đứa trẻ là tôi một khát khao mãnh liệt, một ngọn lửa âm ỉ nhưng cháy bỏng. Tôi ước mơ có một cuộc sống giàu sang, sung túc để đổi đời. Tôi không muốn cả đời mình phải gắn liền với bùn đất mặn mòi, không muốn tương lai của mình lại bị trói buộc trong cái vòng quẩn quanh của sự thiếu thốn. Trong những đêm dài nằm trên chiếc giường cũ kỹ, tôi đã từng tưởng tượng về những viễn cảnh huy hoàng ngày mình đỗ đạt vào những ngôi trường đại học top đầu của đất nước, được sống ở những thành phố hoa lệ, có danh tiếng, có địa vị và tiền bạc để ngẩng cao đầu với đời. Khát vọng bay cao, bay xa ấy như một đôi cánh vô hình nâng đỡ tôi qua những ngày ôn thi mệt mỏi, khiến tôi tin rằng chỉ cần mình quyết tâm, cả thế giới sẽ mở đường.

     Nhưng rồi, ngọn lửa khát vọng ấy đã phải khựng lại, đối diện với một thực tế nghiệt ngã và xót xa sau cuộc trò chuyện định mệnh giữa tôi với mẹ dưới căn nhà lá đơn sơ. Mẹ tôi – người đàn bà của sự tần tảo và hy sinh trọn đời. Cảnh nhà neo đơn, từ lâu đã vắng bóng người đàn ông trụ cột, chỉ còn hai mẹ con nương tựa vào nhau mà sống qua ngày. Mẹ đã bước vào cái tuổi mà người ta được quyền nghỉ ngơi, nhưng thời gian và gánh nặng cơm áo gạo tiền đã khiến dáng mẹ ngày càng hao gầy, những cơn đau khớp, đau lưng xuất hiện ngày một dày đặc theo những chuyển biến của thời tiết. Công việc của mẹ tôi rất vất vả, khi đồng hồ vừa điểm 3 giờ sáng, mẹ đã lặng lẽ thức dậy và sửa soạn đi làm. Những lúc như thế mẹ thường không đánh thức tôi vì không muốn tôi phải đưa mẹ đi làm vì mẹ sợ tôi về tối một mình, nhưng tôi không đành lòng để mẹ lội bộ một mình lặng lẽ trong màn sưong đêm dày đặc. Tôi vẫn len lén cài báo thức, để rồi hai mẹ con đèo nhau trên chiếc xe máy đã cũ, đã rít lên những âm thanh của máy móc đã hư hỏng dần theo năm tháng, nhưng tôi và mẹ vẫn có thể cười đùa và một phần giúp mẹ đỡ cơ cực. Tất cả những sự chịu đựng ấy, tất cả những giọt mồ hôi đổ xuống trong đêm tối ấy, mẹ đều giấu kín vào lòng chỉ với một mục đích duy nhất: nuôi tôi ăn học khôn lớn, cho tôi cái chữ để bằng bạn bằng người. Chính vì nhìn thấy sự yếu dần đi của mẹ theo thời gian, nhìn thấy mái tóc mẹ đã chớm màu sương khói mà lòng tôi thắt lại, nỗi lo sợ mất mẹ, sợ mẹ kiệt sức cứ lớn dần lên thành một khối đá đè nặng trong lồng ngực phập phồng dữ dội.

     Trong cuộc trò chuyện đêm hôm ấy, khi ánh đèn dầu leo lét hắt bóng hai mẹ con lên vách lá, tôi đã gom hết can đảm để thốt lên những lời từ đáy lòng mình. Tôi bảo với mẹ rằng tôi không muốn đi học đại học nữa, tôi muốn đi làm ngay sau khi tốt nghiệp cấp ba để kiếm tiền phụ giúp mẹ, để mẹ không phải thức dậy từ lúc 3 giờ sáng, để căn nhà này bớt đi những lo toan. Nhưng trái với dự đoán của tôi, mẹ đã phản đối một cách kịch liệt. Ánh mắt mẹ lúc đó không phải là sự giận dữ, mà là một nỗi đau đớn, một sự nghẹn ngào thấu tận tâm can. Mẹ nắm lấy bàn tay tôi, giọng run run: " Hồi đó mẹ muốn đi học lắm chứ con, mẹ thèm cái chữ, thèm được ngồi dưới mái trường biết bao nhiêu. Nhưng nhà nghèo quá, tiền ăn còn không đủ lo thì lấy đâu ra tiền đi học, mẹ phải từ bỏ ước mơ của mình trong nước mắt. Nên bây giờ, dù phải đi sớm về khuya mẹ cũng không bao giờ để con phải lặp lại cuộc đời cơ cực, tối tăm của mẹ. Con phải đi học. Cha mẹ người ta bán vé số còn nuôi con ăn học thành tài. Mẹ còn sức không lẽ mẹ không làm nỗi sao con ". Rồi mẹ nghẹn ngào chia sẻ về mong ước lớn nhất đời mẹ. Mẹ mong tôi đậu vào ngành Sư phạm với một lý do thật đơn giản, mộc mạc như chính con người mẹ vậy: " Học Sư phạm không mất học phí, ra trường lại dễ có việc làm ổn định, cuộc đời sẽ không phải bấp bênh, chìm nổi như mẹ. Mẹ muốn nhìn thấy con gái của mẹ sẽ trở thành một cô giáo mẫu mực như nào người." Đôi khi, tôi đã từng nghĩ: Phải chăng đây cũng chính là ước mơ của mẹ khi xưa chưa đạt được và giờ đây mẹ tôi đang đánh đổi để tôi có thể đạt được ước mơ đó. Ước mơ cho cả mẹ vẫn tôi.

     Tôi hiểu, tôi thấu suốt tất cả tấm lòng biển hồ và những kỳ vọng mà mẹ gửi gắm vào hai chữ “Sư phạm”. Nhưng đứng ở góc độ của một đứa trẻ sắp bước vào đời, tôi làm sao có thể không lo lắng, không trăn trở cho được? Điểm chuẩn vào các trường đại học Sư phạm những năm gần đây cứ tăng vùn vụt, cao chót vót, sự cạnh tranh giữa các sĩ tử khắp cả nước diễn ra vô cùng gay gắt và khốc liệt. Tự nhìn lại xuất phát điểm của mình, tôi thấy mình thua thiệt về mọi mặt. Tôi sinh ra ở một vùng quê nghèo, điều kiện tiếp cận tri thức, tài liệu và các phương pháp học tập hiện đại làm sao có thể sánh bằng những học sinh ở thành phố lớn, nơi có những trung tâm luyện thi danh tiếng, có mạng internet tốc độ cao và những người thầy giỏi nhất. Sự hạn chế về điều kiện khách quan ấy khiến tôi tự ti, tôi lo sợ rằng sự phát triển tư duy, tầm nhìn của mình đã bị tụt lại phía sau người ta một khoảng cách quá xa. Người ta vẫn thường an ủi nhau rằng nghèo không có tội, cái nghèo không phải là cái cớ để người ta buông xuôi. Đúng, nghèo không có tội, nhưng có một sự thật tàn nhẫn mà tôi nhận ra là cái nghèo chính là một thứ xiềng xích vô hình trói buộc con người ta trong cái chật hẹp, giới hạn của tư duy. Khi cái bụng còn đói, khi nỗi lo ngày mai ăn gì vẫn còn hiển hiện, con người ta khó lòng mà thanh thản để mơ mộng đến những điều cao siêu. Cái nghèo ghì chặt con người ta vào cái khuôn khổ của lao động chân tay thuần túy để kiếm tiền duy trì sự sống, nó như một bức tường kiên cố cản bước con đường phát triển bản thân và vươn ra biển lớn. Tôi sợ tư duy của mình đã bị cái nghèo vùng quê làm cho mòn mỏi, sợ rằng mình sẽ gục ngã ngay từ vạch xuất phát của cuộc đua khốc liệt này.

     Nỗi lo ấy càng nhân lên gấp bội khi tôi nhìn lại thực cảnh căn nhà trống vắng của hai mẹ con. Giả sử một ngày nào đó, điều kỳ diệu xảy ra và tôi đậu đại học, tôi sẽ phải xách ba lô lên thành phố, rời xa mảnh đất Đầm Dơi này. Lúc đó, căn nhà này sẽ chỉ còn lại mình mẹ, cô độc và quạnh quẽ ra vào. Một thân một mình nơi quê nghèo, những lúc trái gió trở trời, căn bệnh đau khớp tái phát khiến mẹ không thể đứng vững, thì ai sẽ là người nấu cho mẹ bát cháo, ly nước? Ai sẽ là người lấy cho mẹ tôi viên thuốc đây ? Những buổi chiều muộn đi làm về, ai sẽ là người đưa rước mẹ qua những con đường làng trơn trượt sau cơn mưa? Tôi nhắm mắt lại và không dám nghĩ tiếp, hình ảnh cơn mưa tầm tã làm ướt đẫm đôi vai gầy guộc của mẹ, hình ảnh cái nắng gắt trưa hè làm da mẹ thêm sạm đen, thêm bỏng rát cứ ám ảnh, cào xé tâm can tôi. Tôi đi tìm tương lai cho mình, nhưng lại bỏ mặc người yêu thương tôi nhất trong sự cô đơn và già yếu, liệu sự thành công đó có còn ý nghĩa? Và ngược lại, một chuyện khác còn đáng sợ hơn gấp trăm lần: Còn nếu tôi trượt đại học thì sao? Nghĩ đến đó, toàn thân tôi run lên bần bật. Nếu tôi thất bại, bao nhiêu công sức nuôi dưỡng, bao nhiêu giọt mồ hôi và nước mắt của mẹ suốt mười hai năm qua sẽ đổ sông đổ bể. Tôi sẽ trở thành một kẻ tội đồ, làm tổn thương và thất vọng sâu sắc người phụ nữ đã đặt cược cả cuộc đời vào tôi. Khi cánh cửa học vấn khép lại, tương lai của tôi sẽ đi về đâu? Liệu tôi có lại tiếp tục bước vào vết xe đổ của mẹ, lại thức dậy lúc 3 giờ sáng và chôn vùi tuổi xuân trong sự cơ cực? Tôi sẽ có lỗi với mẹ biết bao, tôi sẽ đánh mất đi tương lai của cuộc đời mình. Hai viễn cảnh, hai lối đi nhưng lối nào cũng chứa đầy những vết cắt đau đớn.

     Hơn thế nữa, bản thân môi trường đại học đối với tôi chưa bao giờ là một thiên đường đơn giản chỉ có sách và hoa. Đậu đại học đồng nghĩa với việc đứa trẻ trong tôi buộc phải “trưởng thành” một cách cưỡng bách. Tôi sẽ phải tự mình học cách sống tự lập nơi đất khách quê người, phải chấp nhận cuộc sống xa nhà, xa vòng tay ấm áp của mẹ. Tôi nghĩ đó chính là bước ngoặt nghiệt ngã nhất: bước ra khỏi vùng an toàn, cởi bỏ hoàn toàn những vỏ bọc yêu thương, chiều chuộng của gia đình để tự mình đối mặt với bão táp cuộc đời. Ở cái thế giới xa lạ ấy, sẽ không còn ai nhắc nhở tôi ăn cơm đúng giờ, không còn ai lo lắng khi tôi bị sốt, tất cả mọi thứ từ miếng ăn, giấc ngủ đến những mối quan hệ xã hội phức tạp, tôi đều phải tự gánh vác. Thêm vào đó, áp lực từ bạn bè đồng trang lứa sẽ như một làn sóng dữ dội dội thẳng vào lòng tự trọng của một đứa trẻ nghèo như tôi. Sẽ ra sao khi nhìn bạn bè xung quanh ăn mặc sành điệu, sử dụng những trang thiết bị hiện đại, những chiếc laptop đắt tiền để phục vụ cho việc học ? Tôi sẽ thấy mình nhỏ bé và thảm hại biết bao. Để có thể bằng chị bằng em, để có được những công cụ học tập tối thiểu ấy, tất cả lại một lần nữa đè nặng lên một chữ duy nhất: “TIỀN”. Tiền học phí, tiền nhà trọ, tiền ăn uống, tiền tài liệu… những con số ấy đối với những gia đình khá giả có thể là bình thường, nhưng đối với hai mẹ con tôi, nó là một bài toán không có lời giải. Và để có được số tiền ấy, mẹ tôi – ở quê nhà – chắc chắn sẽ phải làm việc gấp hai, gấp ba lần hiện tại. Mẹ sẽ phải thức dậy sớm hơn nữa, bòn mốt từng đồng bạc lẻ, bán đi những hơi thở cuối cùng của sức khỏe để gửi lên thành phố cho tôi. Thậm chí là sẽ thêm gánh nặng nợ nần từ những khoản vay mượn lúc cấp bách. Sự trưởng thành của tôi, ước mơ của tôi, hóa ra lại được xây dựng trên sự vắt kiệt sức lao động của mẹ.

     Ngồi trong bóng tối của căn phòng, nghe tiếng mưa ngoài hiên vẫn rơi đều như những tiếng thở dài của số phận, tôi cảm thấy lòng mình thắt lại một nỗi đau đớn vô bờ. Tôi sợ phải trưởng thành quá! Cái giá của sự trưởng thành đối với tôi sao mà quá đắt đỏ và đầy rẫy những nỗi lo toan to lớn vượt quá tầm vóc của một đứa trẻ mười tám tuổi. Trưởng thành không mang lại cho tôi sự tự do như tôi từng mơ ước hồi nhỏ, mà nó mang đến một chiếc mặt nạ của sự kiên cường để che giấu đi những giọt nước mắt bất lực bên trong. Nó bắt tôi phải chọn lựa giữa việc trở thành một đứa con hiếu thảo ở lại bên mẹ, hay một kẻ ích kỷ chạy theo danh vọng ở phương xa. Bản chất của sự trưởng thành, hóa ra lại là một quá trình tự mình bóc tách những ngây ngô để đối diện với thực tế trần trụi, nơi mà mỗi bước đi đều phải trả giá bằng sự bình yên của tâm hồn và bằng cả những nếp nhăn trên trán mẹ. Cơn mưa ngoài trời vẫn chưa có dấu hiệu dứt, cũng như những giông bão trong lòng tôi vẫn đang cuộn chảy, không biết đến khi nào mới tìm được một bến bờ bình yên để neo đậu chiếc thuyền định mệnh của đời mình.