Tin tức - Sự kiện » Nghiên cứu giáo dục
  Đăng nhập
 Tìm kiếm
Đóng
 Liên kết Email
Đóng


 Nghiên cứu Giáo dục
Đóng
Giáo dục đạo đức học sinh trong trường phổ thông tỉnh Cà Mau hiện nay

[ Cập nhật vào ngày (08/03/2019) ] - [ Số lần xem: 56 ]

Ở thời đại nào, dưới chế độ nào, việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ của mọi thành viên trong xã hội. Trước đây, nhiều người cho rằng kinh tế phát triển, con người giàu có thì đạo đức, quan hệ giữa người với người sẽ tốt đẹp hơn. Ngày nay, xã hội đã giàu hơn trước nhiều, nhưng đâu đâu cũng báo hiệu sự suy thoái đạo đức thể hiện dưới những hình thức khác nhau, đang làm vấn đục cuộc sống yên lành của xã hội chúng ta. Tuy nhiên mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sự nghiệp giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhân văn tác động đến lứa tuổi thanh niên và học sinh. Vì vậy, giáo dục đạo đức càng trở nên cấp thiết đối với thế hệ trẻ bởi vì các em chính là chủ nhân tương lai của đất nước sau này. Nếu không có đạo đức, các em sẽ không thể hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước.


Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương: “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng, đạo đức, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác-Lênin, việc đưa giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với từng lứa tuổi và bậc học…”. Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã xác định “nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục và đào tạo là nhằm xây dựng con người mới và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường, xây dựng và bảo vệ tổ quốc…”. Chỉ thị số 2919/CT-BGDĐT ngày 10/8/2018 về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2018-2019, đã nêu “Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ứng xử văn hóa trong nhà trường…chú trọng giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường giáo dục an toàn,, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường hiệu quả…”. Thông tư số 13/2012/TT-BGDĐT ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường trung học phổ thông có nhiều cấp học, đưa ra tiêu chuẩn về hoạt động giáo dục học sinh như sau: giáo dục kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng ra quyết định, suy xét và giải quyết vấn đề, kĩ năng đặt mục tiêu, kĩ năng ứng phó, kiềm chế, kĩ năng hợp tác và làm việc theo nhóm cho học sinh; giáo dục, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh thông qua giáo dục ý thức chấp hành luật giao thông, cách phòng chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; thông qua việc thực hiện các quy định về cách ứng xử có văn hóa, đoàn kết, thân ái, giúp đỡ lẫn nhau; giáo dục, tư vấn về sức khỏe, thể chất và tinh thần; giáo dục về giới tính, tình yêu, hôn nhân, gia đình phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh.

Tuy nhiên, hiện nay xã hội đang báo động tình trạng sa sút về đạo đức ngày càng gia tăng của học sinh trong trường phổ thông không những tăng lên về số lượng mà cả về mức độ nguy hại đến mức báo động. Do đó, tác giả nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp “Giáo dục đạo đức học sinh trong trường phổ thông tỉnh Cà Mau hiện nay” nhằm góp phần hoàn thiện nhân cách cho học sinh và đạt mục tiêu giáo dục toàn diện trong nhà trường về “đức, trí, thể, mỹ”.

 2. Thực trạng đạo đức học sinh các trường phổ thông tỉnh Cà Mau

Trong mục tiêu toàn diện của nhà trường đã xác định: đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người. Ý thức đạo đức cá nhân được hình thành nhờ có giáo dục, trên cơ sở của truyền thống gia đình, truyền thống đạo đức, truyền thống văn hóa dân tộc và sức mạnh của dư luận xã hội. Trong nhiều năm qua, các thế hệ học sinh nhà trường đã phát huy được truyền thống hiếu học, không ngừng cố gắng vươn lên để trở thành người tài đức vẹn toàn; chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường phổ thông trong tỉnh đã đạt được kết quả khả quan, số học sinh có hạnh kiểm tốt ngày càng tăng. Đa số các em đều có ý thức tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất, nhân cách của mình và phấn đấu học tập tốt. Bên cạnh những kết quả đáng khích lệ trên, tỉ lệ học sinh vi phạm chuẩn mực đạo đức ở các mức độ khác nhau ngày càng tăng, biểu hiện ở các hành vi như sau:

Bỏ giờ, trốn học; gian lận trong kiểm tra, thi cử; gây gỗ đánh nhau; nói tục chửi thề; uống rượu bia, thuốc lá; vô lễ, thiếu tôn trọng thầy cô giáo; vi phạm an toàn giao thông; phá hoại của công… chiếm tỷ lệ không nhỏ. Đây là những em chưa có ý thức trong học tập, thiếu sự quan tâm của gia đình, các em thường xuyên bỏ giờ, trốn học đi chơi bida, chơi games, la cà hàng quán, xem phim truyện kinh dị, bạo lực, học yếu, ham chơi nên bị các bạn bè xấu lôi kéo dẫn đến vi phạm các chuẩn mực đạo đức, thậm chí là vi phạm pháp luật (trộm cắp, bị truy tố).

Hiện nay tình trạng học sinh gây gỗ, đánh nhau ngày càng nhiều. Nguyên nhân là do xích mích trong tình bạn, tình yêu, kết bè, kết nhóm, đón đường đánh trả thù nhau, các em còn dùng cả những hung khí như dao, kiếm, côn, ra oai  “đại ca”.

3. Nguyên nhân dẫn tới hành vi vi phạm đạo đức của học sinh

Để tìm ra nguyên nhân trên, tác giả nghiên cứu thực tiễn những biểu hiện hành vi, tâm lý của học sinh, tìm hiểu ý kiến của một số phụ huynh học sinh và giáo viên trong nhà trường, có một số nguyên nhân như sau:

Gia đình, xã hội buông lỏng quản lý, giáo dục học sinh;

Người lớn chưa gương mẫu;

Công tác quản lý giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường chưa chặt chẽ;

Nội dung giáo dục đạo đức chưa phù hợp;

Những biến đổi về tâm sinh lý lứa tuổi;

Tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường;

Một bộ phận thầy, cô giáo chưa quan tâm đến giáo dục đạo đức cho học sinh;

Tác động tiêu cực của các mạng xã hội (facebook, zalo…);

Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường;

Phim ảnh, sách báo không lành mạnh;

Điều hành pháp luật chưa nghiêm minh;

Tệ nạn xã hội;

Đời sống gia đình của học sinh khó khăn.

Phân tích trên cho thấy có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến hành vi tiêu cực về đạo đức học sinh, có thể chia làm ba nhóm nguyên nhân chủ yếu:

Thứ nhất, trẻ thiếu sự quan tâm giáo dục của gia đình.

Gia đình là một tế bào của xã hội, là cái nôi hình thành và phát triển nhân cách cá nhân. Trẻ mới sinh ra tâm hồn như một tờ giấy trắng, vô tư, trong sáng. Do vậy, việc nuôi nấng và chăm sóc con cái trưởng thành là việc làm không khó đối với các bậc cha mẹ nhưng việc giáo dục con cái trở thành một công dân tốt không phải dễ.

Hiện nay, vấn đề “cơm áo gạo tiền” cũng là một trong những nguyên nhân làm ảnh hưởng sâu sắc đến việc giáo dục đạo đức con cái của các bậc cha mẹ vì đời sống vật chất góp phần chi phối đời sống tinh thần của mỗi cá nhân. Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, việc mưu sinh kiếm sống gặp không ít khó khăn. Chẳng hạn, đối với gia đình cha mẹ sống hòa thuận, có điều  kiện phát triển về kinh tế, cha mẹ có điều kiện và thời gian chăm sóc, yêu thương và quan tâm đến việc nuôi dạy con cái thì trẻ sẽ có phẩm chất đạo đức tốt. Còn đối với những gia đình thiếu về vật chất, cha mẹ phải bôn ba lo cuộc sống thì việc giáo dục con cái bị sao lãng. Bên cạnh điều kiện sống của gia đình, tấm gương đạo đức của cha mẹ cũng là ngọn đuốc soi sáng và giáo dục đạo đức cho con cái. Cha mẹ có lối sống lành mạnh, hòa nhập, sống thiện, sống tốt, có lòng nhân nghĩa và biết quan tâm giúp đỡ mọi người xung quanh, hiếu thảo với ông bà cha mẹ,… thì con cái cũng học tập và có những phẩm chất tốt đẹp của cha mẹ vì “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Ngược lại, nếu trẻ sống trong gia đình mà cha mẹ gây cãi, đánh nhau, rượu chè cờ bạc, hút chích ma túy, cá độ, đá gà,… cũng ảnh hưởng xấu đến việc hình thành nhân cách và đạo đức của trẻ. Tuy nói “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” nhưng những trường hợp con cái có những biểu hiện đạo đức tốt trong gia đình thiếu văn hóa hoặc vô văn hóa thì rất hiếm.

Hơn nữa, cuộc sống hôn nhân của cha mẹ cũng quyết định quá trình hình thành đạo đức của trẻ. Cha mẹ có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, quan tâm, thương yêu giúp đỡ và chia sẽ lẫn nhau những khó khăn trong cuộc sống luôn tạo ra một niềm tin và định hướng cho con cái phát triển. Ngược lại, cuộc sống hôn nhân của cha mẹ không hạnh phúc, đỗ vỡ sẽ tạo ra một áp lực lớn về tinh thần cho con cái, làm cho con cái chán nản, bi quan trong cuộc sống, dễ rơi vào tệ nạn xã hội, đạo đức bị suy thoái.

Có thể nói, gia đình là cái nôi, là nền tảng hình thành nhân cách và hoàn thiện đạo đức cho con cái. Thời gian trẻ tiếp xúc với gia đình nhiều hơn thời gian trẻ ở bên ngoài xã hội. Do vậy, cha mẹ cần phải quan tâm giáo dục con cái trưởng thành và trở thành công dân tốt cho xã hội. Đồng thời với sự giáo dục của cha mẹ, con cái muốn có những phẩm chất cao đẹp phải có sự đóng góp to lớn của ngành giáo dục.

Thứ hai, nền tảng giáo dục trong nhà trường góp phần hoàn thiện đạo đức và nhân cách của học sinh            

Bản chất mỗi con người sinh ra là thiện, là tốt. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”. Do vậy, bên cạnh sự giáo dục đạo đức ở gia đình, việc giáo dục đạo đức ở nhà trường cũng rất quan trọng.

Mỗi chúng ta, ai cũng đều trải qua một khoảng thời gian không ít để đến trường học tập. Ngay từ bé, chúng ta được đến trường mầm non để học cách giao tiếp, “học ăn, học nói, học gói, học mở”… Đến khi vào học Tiểu học, các em học sinh bắt đầu được Thầy Cô dạy chữ, dạy cách làm người. Rồi đến bậc Trung học cơ sở thì nhân cách các em cũng dần dần được hoàn thiện. Bậc Trung học phổ thông, học sinh xem như cơ bản đã hoàn thành việc học chữ, học làm người và có đủ trình độ bước vào cổng trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp để trở thành những trí thức góp phần xây dựng đất nước.   

Thực tế cho thấy, hiện nay học sinh ở các cấp học đều có những biểu hiện suy thoái về đạo đức. Nguyên nhân cơ bản là do có một số giáo viên chỉ chú trọng dạy chữ mà chưa quan tâm đến việc dạy học sinh cách làm người. Một phần do thời lượng chương trình không cho phép giáo viên bộ môn dừng lại để uốn nắn học sinh nhiều nhưng theo tôi, giáo viên vẫn có đủ thời gian để dạy cho các em điều hay lẽ phải. Một phần do nhận thức sai lệch của giáo viên khi cho rằng, giáo dục đạo đức học sinh là trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm hay giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn, Giáo dục công dân mà quên rằng đây là trách nhiệm chung của tất cả các giáo viên đứng lớp. Thông qua các tiết dạy, giáo viên vừa trang bị kiến thức, vừa trang bị kỹ năng sống và vừa giáo dục đạo đức trong học sinh.

Bên cạnh sự giáo dục của gia đình, nhà trường, để học sinh ngày càng hoàn thiện về đạo đức và nhân cách thì không thể thiếu sự quan tâm giáo dục của xã hội. 

Thứ ba, giáo dục đạo đức của xã hội là quá trình hoàn thiện đạo đức học sinh  

Trong quá trình hội nhập và phát triển hiện nay, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ đã làm cho những giá trị đạo đức của con người đang đứng trước nguy cơ suy thoái trầm trọng. Việc giao lưu văn hóa ngoại ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị đạo đức của học sinh.

Khoa học công nghệ phát triển, học sinh tiếp xúc với internet và học rất nhiều điều hữu ích từ nó. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, internet có nhiều điểm tiêu cực như có những hình ảnh, phim ảnh không phù hợp với những giá trị đạo đức của con người Việt Nam.  Học sinh xem nhưng thiếu người định hướng và giáo dục nên sẽ dễ nhận thức sai lầm kéo theo hành vi sai và phạm tội.

Mặt khác, xã hội ngày nay phát triển đa dạng, phong phú. Những mặt trái của sự phát triển nền kinh tế thị trường để lại hậu quả suy thoái về đạo đức. Con người vì lợi nhuận bất chấp thủ đoạn hại nhau, vì lợi sẵn sàng giết nhau,… Môi trường sống xung quanh cùng với những tệ nạn xã hội đang diễn ra tràn lan và ngày càng xâm nhập sâu vào học đường cũng là nguyên nhân gây ra sự suy thoái về đạo đức…. Do vậy, chúng ta cần tạo một môi trường xã hội thật sự trong sạch, lành mạnh và phát triển để giáo dục đạo đức học sinh ngày càng tốt đẹp hơn.

4. Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường phổ thông tỉnh Cà Mau hiện nay

- Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức trong nhà trường;

- Củng cố, tăng cường giáo dục ở gia đình và cộng đồng, kết hợp chặt chẽ với giáo dục nhà trường trong việc giáo dục đạo đức cho mọi người;

- Kết hợp chặt chẽ giáo dục đạo đức với việc thực hiện nghiêm minh pháp luật của các cơ quan thi hành pháp luật;

- Tổ chức thống nhất các phong trào thi đua yêu nước và các phong trào rèn luyện đạo đức, lối sống cho cán bộ, giáo viên, học sinh trong nhà trường theo tinh thần Chỉ thị số 1737/CT-BGDĐT ngày 07/5/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường công tác quản lý và nâng cao đạo đức nhà giáo;

- Xây dựng một cơ chế tổ chức và chỉ đạo thống nhất trong toàn trường về giáo dục đạo đức;

- Nâng cao nhận thức cho mọi cá nhân trong nhà trường và giáo viên phải nêu cao tinh thần tự học, tự bồi dưỡng nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức; khắc phục tình trạng quản lý, giáo dục “quyền uy”, áp đặt đối với học sinh; thầy giáo, cô giáo phải là người nêu gương, giữ gìn hình ảnh, uy tín của mình; thường xuyên học tập và làm theo tư tưởng, phong cách, đạo đức Hồ Chí Minh.

5. Kết luận

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể nên cần phải đảm bảo chặt chẽ quy trình quản lí giáo dục. Quản lí hoạt động giáo dục đạo đức là một quy trình mang tính toàn vẹn và thống nhất từ lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện; chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá kết quả. Tuy rằng mỗi chức năng có vai trò khác nhau nhưng có mối quan hệ chặt chẽ, đan xen và bổ sung cho nhau. Để thực hiện hiệu quả hoạt động giáo dục đạo đức học sinh thì bên cạnh việc xây dưng nội qui kỷ luật học sinh, cần phải xây dựng nội qui kỷ luật lao động đối với giáo viên, tạo ra bầu không khí tâm lí tích cực trong nhà trường, giáo viên có quan hệ đồng nghiệp thân thiết, tương trợ, đoàn kết lẫn nhau, có môi trường sống lành mạnh, sự mẫu mực trong sinh hoạt, lối sống là tấm gương soi sáng và có tác dụng giáo dục rất lớn đối với học sinh.

Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức trong nhà trường trong giai đoạn hiện nay càng đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ cao hơn, cần thiết hơn khi toàn Đảng, toàn dân đang tích cực tham gia cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Đó là động lực tinh thần to lớn để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Giáo dục đạo đức trong nhà trường là trách nhiệm của toàn xã hội, nhà trường có vai trò định hướng. Đó là sứ mệnh lịch sử, là vinh dự, trách nhiệm mà xã hội giao cho nhà trường và ngành giáo dục-đào tạo nói chung.




Phan Hồng Phúc

Xem thêm: Hoạt động chuyên môn


Các ý kiến của bạn đọc





 Video
Đóng
 Quảng cáo
Đóng

 LINK liên kết
Đóng


 Thống kê
Đóng

Người dùng Online: Người dùng online:
Khách: Khách: 51
Members: Thành viên: 0
Tổng: Tổng: 51

Người dùng Online: Lượt truy cập: